Ilinaver, Toshdengiz balig‘i — mayda emas

Toshdengiz deyishing bilanoq quloqqa to‘lqinlarning yengil shitirlashi eshitiladi, akvamarin uzoqlik ko‘z oldiga keladi va allaqayerda, ufqda dengiz osmon bilan qo‘shilib ketadi. Aslida hammasi boshqacha, garchi O‘zbekiston uchun Toshdengizning hajmi ancha katta bo‘lsa-da. Va, eng muhimi, bizning kichkina Toshkent dengizimiz har qanday baliqchining yuragini zabt etishga qodir, chunki uning suvlarida ilonbosh, sazan, laqqa va boshqa ko‘plab baliqlar yashaydi. Yana aslo bo‘lmasligi kerak bo‘lgan qisqichbaqalar. Xuddi meduzalar kabi, ular ham ruxsat so‘ramay suzib kelgan. Reyderlik bosqiniga o‘xshamaydimi? Zato, mavjudligi bilan ularning barchasi Tuyabo‘g‘iz suv omborining dengiz maqomiga to‘liq va buzilmas huquqini tasdiqlaydi. Bu yerga yana bitta akula (gunohkor jonimni kechir) qo‘shilsa, layner va seynerlarni ishga tushirsa ham bo‘ladi. Aytgancha, atigi o‘n yil oldin Toshdengiz mehmonlarni olib chiqadigan istiqbolli joylar ro‘yxatiga kirmasdi. Va qizg‘in baliqchilar uchun ham ayncha ahamiyatli emasdi, garchi ular u yerda ilonbosh borligini eshitgan, hatto erta bahorda sayoz qo‘ltiqlarda uni topishga urinishgan bo‘lsa-da. Biroq bu baliqning, hech bo‘lmaganda brakonyerlar tomonidan tutilgan yirikroq namunasi haqidagi mish-mishlar tasdiqlanmasdi. Mayda-chuydasi esa... kimga qiziq edi? Qolaversa, ilonbosh bu suv havzasi uchun maqsadli baliq emas. Sudak, sazan, tovonbaliq tutishgan, lekin bu «go‘zal»ni-ya! Vaqt o‘tdi va bugun Toshdengizda anchagina katta ilonbosh borligini aytish mubolag‘a bo‘lmaydi. Bu yerda chuqurliklar katta, suv esa yetarlicha sovuq. Shunga qaramay, tabiat shunday tartib solganki, dasturxonga qo‘yilganda eng mazali va yumshoq ta'mga ega bu «qo‘rqinch-baliq» ham tutiladi, va juda katta bo‘lib. Toshdengizda yana bir mo‘jiza-baliq bor — Laqqa. Aytishlaricha, u juda munosib yigit, ba'zan 100 kg dan ortiqqa yetadi. Ba'zi baliqchilar maxsus Toshdengiz laqqachalari uchun boradi va bir-ikki kilodan o‘nlab dona olib keladi. Ularni bir tutam chuvalchangga tutishadi. Suv chekina boshlaganda esa mahalliy bolakaylar qopchalari bilan loy ustida emaklab, mayda laqqachalarni yig‘adi. Yoqimli narsaning foydali bilan uyg‘unligi: ham sport, ham dam olish, ham eng toza namunadagi halol biznes. Va, ajablanarlisi, sportga tenglashtirilgan bu dam olish turi ham bizning turizm kompaniyalarimiz e'tiboridan chetda qolmoqda. Holbuki, Toshdengiz qirg‘og‘i bo‘ylab joylashgan dam olish zonalari bugungi kunda baliq ovini rivojlantirishga anchagina hissa qo‘shmoqda. Ular baliqchilarga asboblarni ijaraga beradi, qayiq ijaraga qo‘yadi. Va, masalan, «Briz» dam olish zonasida, agar omadli ovchi xohlasa, uning ovini shunday pishirib berishadiki, barmog‘ingni yalaysan va yana tutishni ham, qovurishni ham so‘raysan. Sevimli mashg‘ulot, qulaylik, mazali taom va senga tortilgan sehrli noz-ne'mat shaxsan o‘zing tomonidan qo‘lga kiritilgani g‘ururi uyg‘unligidan ko‘ra go‘zalroq nima bo‘lishi mumkin? Va bularning barchasini Toshdengizda, shu qadar ko‘p narsani anglatuvchi nomga ega «Briz» dam olish zonasida his qilsa bo‘ladi.