O‘zbekistonliklarni kim dam olishga o‘rgatadi?

Shubhasiz, har kimning dam olish qanday bo‘lishi haqida o‘z tasavvuri bor. Kimdir uchun bu — teatr, muzey yoki filarmoniyaga borish. Boshqasi uchun — divan, kitob, yaxshi film, quloqchinlardagi yoqimli musiqa. Uchinchisi uchun — internetda do‘stlar bilan muloqot. Yana kimdir esa tuzalgan dasturxon ortida dam oladi. Keling, o‘zimizga savol beraylik: Biz, o‘zbekistonliklar, dam olishni bilamizmi? Va umuman dam olish madaniyati nima? Shahar shovqini, birgina maqsad bilan to‘liq tezlikda uchayotgan avtomobillar galasi: urib ketish, mayib qilish yoki, hech bo‘lmaganda, asabini qaqshatib qo‘rqitish. Yana ish muammolari, ish o‘rni, sevgi ob'ekti, boshliqning mehribon tabassumi uchun kurashdagi fitnalar. Bularning ustiga uyda nimadandir norozi umr yo‘ldosh, bolakaylar va bir tovoq yog‘li borsh hamda sening bemaza hayoting haqidagi gaplar bilan ona (qaynona ham) kutib turadi. Xullas, tog‘larga, daryoga, nihoyat dengizga ta'tilga chiqadigan payt keldi! Xo‘sh, buni qanday tasavvur qilasiz? Shundan boshlaylikki, jismoniy charchoq deb biz ko‘pincha ruhiy zo‘riqish va hissiy tanazzulni qabul qilamiz — ular ba'zan jismoniy mehnatdan ham ko‘proq holdan toydiradi. Va ko‘pchilik ularni do‘stlar yordamida «bosishga», «ichib yuborishga», «yeb qo‘yishga», «gapirib tugatishga» harakat qiladi yoki o‘sha parklar, muzeylar, teatrlar bo‘ylab yolg‘iz kezishni boshlaydi. Biroq oqibatda na ruh, na tan haqiqiy dam oladi. Ba'zilar shahardan tashqariga daryoda cho‘milish, shashlik, barbekyu, ba'zan bir qozon osh ostida ichish va shovqin-suron qilish uchun chiqadi. Yaxshiroq holatda sauna va o‘sha basseynli dala hovlisi bor, tanani bo‘shatding... keyin-chi? Yana boshi-oxiri qovushmaydi. Birinchidan, bunday dam olish, qoida tariqasida, yozda mumkin. Qishda dala hovlilar qulf ostida, shahar tashqarisida nam va sovuq, sovuqda muzday soy — variant emas. Basseyn haqida-ku, gapirmasa ham bo‘ladi. Va, ajablanarlisi, velosipedni qaytadan kashf qilish, ikki karra ikki — to‘rt ekanini isbotlash shart emas. Butun dunyoda odamlar allaqachon dam olishni boshqacha — qulaylik bilan, iliqlik va shinamlikda, shu bilan birga faol tarzda, ishlarga jismoniy ham, ma'naviy ham kuchga to‘lib qaytadigan qilib bo‘lishini tushunib yetgan. Biznikilarda esa bunday chiqmaydi, o‘rgatishmagan. Dam olishni ikki guruhga bo‘lish mumkin: faol va nofaol. Faqat ba'zilar hali qaysi biri yaxshiroq ekanini — divanda yotish yoki do‘stlar bilan tabiatga chiqishni ajrata olmagan. Mangal, mahsulot va yarim kunlik ovqat tayyorlash bor dala hovliga borish. Yoki tennis, bilyard, basseyn, kafe, raqslar bilan qulay dam olish zonasiga. Bundan tashqari, dam olib bo‘shashishga ko‘pincha hamma narsani nazorat qilish istagi xalaqit beradi. Ishda biz shaymiz va resurslarimiz cheksiz deb xato o‘ylaymiz. Odatdagi tashvish va bandlik bo‘lmasa, qo‘lsiz qolgandekmiz. Dam olishda sen o‘zingga o‘zing havolasan, va ba'zi ishyoqmas mehnatkashlarda bo‘shliq va tashvish hissi paydo bo‘ladi. Yana bir sabab inson resursiga munosabatning nomukammal tizimimiz tomonidan singdirilgan qoliplarga asoslanadi. Biz to‘laqonli dam olishni bilmaymiz, chunki ta'til olishga urinish ko‘pincha rahbariyat va kadrlar bo‘limida yashirin norozilik uyg‘otadi: Bekorchi, yalqov, dam olgisi kelibdi. Va yana bir jihat — dam olish zonalariga olib boradigan yo‘llar va transport. Mavsum avjida Toshdengiz, Chorvoq, Beldersoy tomon boradigan yo‘llarda muntazam tirbandliklar yuzaga keladi, bu esa shahar tashqarisiga dam olishga intilishga xalaqit beradi. Jaziramada uzoq turib qolish uncha yoqimli emas. Ayniqsa, sovuq kuz yoki qahraton qish kunida turib qolgisi kelmaydi. Agar shaxsiy avtomobiling bo‘lmasa, ochko‘z taksichilar bilan kelishishga yoki marshrutkada silkinishga to‘g‘ri keladi. Bu ham eng yaxshi tanlov emas. Shu bois qulay dam olish zonasiga belgilangan 24 kunga, ustiga-ustak yilning sovuq faslida chiqish ko‘pchilik o‘zbekistonliklarning xayoliga ham kelmaydi. Xo‘sh, aqlli dam olish uchun nima kerak? 1. Dam olishga intilish — ham jismoniy, ham ma'naviy, ham psixologik oziqlanishni nazarda tutuvchi. 2. Bir muddat ishchi, xizmatchi, davlat amaldori, tadbirkor ekaningni unuta olish. Shahar bilan xayrlashib, tabiatga: «Xo‘sh, salom, Ona» degan oddiy insonga aylanish. 3. Rahbariyat va kadrlarga qo‘l silkib qo‘yish. Dam olishni xohlamasa — bu ularning muammosi. Mening muammom — barcha qulayliklarga ega yaxshi dam olish zonasini topish. 4. Bu — bizni tanlaydigan yo‘llar. Va mana shu yerda aytgim keladi: Yo‘l quruvchi, turistik qulayliklar haqida qayg‘uradigan janoblar! Fuqarolarimizni odamlardek dam olish istagidan mahrum qilmang! Bizga kurort zonalariga qulaylik bilan yetib borish va dam olishdan uyga qaytayotib, umrimizning qolganini tirbandlikda o‘tkazmasligimiz, biror jarlikka g‘ildirak tirab halok bo‘lmasligimiz va boshqa tomonga burilib, avtomobillar oqimida adashib qolmasligimizga ishonch imkonini bering. Yo‘llarda sharoit yarating! Ichki turizmni rivojlantirar ekanmiz, biz nafaqat davlat xazinasiga naf keltiramiz, balki fuqarolarimiz rivoji uchun yangi turtki bera oladigan ma'naviy va jismoniy dam olish uchun sharoit ham yaratamiz. Bu esa aynan bugun hammamizga shunchalik yetishmayotgan narsadir!